Tablica pamiątkowa od A do Z

Co to jest tablica pamiątkowa?

Tablica pamiątkowa to płaski obiekt rzeźbiarsko-literniczy upamiętniający konkretne wydarzenie lub osobę. Bardzo często widzimy tego typu realizacje na fasadach budynków w centrach miast lub też zamontowanych na monolitach kamiennych, gdzieś bliżej przyrody – w skwerach, parkach czy pomnikach przyrody w Parkach Krajobrazowych. Wszelkie aspekty naszej historii, które wydają warte upamiętnienia, dla przyszłych pokoleń – możemy przedstawić w formie tablicy pamiątkowej i zamontować w miejscu najlepiej przystającym do danego wydarzenia czy osoby.

Z jakich materiałów jest zrobiona tablica pamiątkowa?

Możliwości dotyczących wykonania takiej tablicy jest co najmniej 5 – w tym sposoby, które niestety nie zaliczają się do trwałych, dlatego pominę je w tym artykule. Postaram się skupić tutaj na 2 z nich, a konkretnie na tablicach z brązu i tablicach z kamienia. O możliwościach alternatywnych napiszę osobny artykuł.

Tablica powinna być przede wszystkim trwała, aby spełniała swoją funkcję, dlatego przy doborze materiału warto zwrócić uwagę czy jest on odporny np. na warunki atmosferyczne. Jeśli chodzi o metal czy kamień – można powiedzieć, że mamy gwarancję, że deszcz czy śnieg nie spowoduje większych zniszczeń. Jednak oby dwa te surowce po dłuższym czasie będą zachowywały się nieco inaczej.

Czy można wykonać tablicę pamiątkową z mosiądzu?

“Teoretycznie tak (…)” – jak to mówi jeden z bohaterów skeczu “Sęk” napisanego prawdopodobnie w okolicach 1926r., a później świetnie wykonywanemu przez kabaret Dudek (zał. 1964r.), ale dalej mówi – “(…)Tylko że mię coś podkusiło.(..)“.

W sytuacji z mosiądzem odnajduję właśnie pewną analogię i pisząc ten artykuł chciałbym ustrzec przyszłych inwestorów przed sytuacją, w której będą musieli po kilku latach używać tej drugiej części w/w cytatu. To, że coś się da wykonać czy jakaś firma po prostu to oferuje – to wcale nie znaczy, że jest to najlepsze rozwiązanie. Wracając na chwilę do wcześniejszego paragrafu – istotnym dla nas, w momencie prowadzenia tego typu inwestycji jest zachowanie jak największej trwałości i odporności na upływający czas. Przecież temat jest dla nas ważny i nie chcemy przez pozorne oszczędności sprawić, że miejsce pamięci, które pieczołowicie tworzymy – będzie skazane na przedwczesne zniszczenie.

Dlaczego mosiężna tablica to nie jest najlepsze rozwiązanie?

Ponieważ relacja ceny do jakości jest zdecydowanie gorsza w porównaniu z brązem. Właściwości mosiądzu w obróbce oraz późniejszym pokrywaniu się patyną – czyli korodowaniu są słabsze ze względu na jego skład, który przedstawia tabela:

Cecha	(Cu + Zn)	(Cu + Sn, Al, Pb itp.)
Główny składnik	Miedź + cynk	Miedź + cyna / aluminium / ołów
Temperatura topnienia	900–940°C	850–1050°C (zależnie od składu)
Właściwości	Bardziej podatny na utlenianie	Lepsza odporność na korozję

Węższe okno temperaturowe topnienia, cynk w składzie tego metalu oraz patynowanie w niezbyt atrakcyjny sposób powoduje, że wybór tego stopu na tablicę pamiątkową – to jednak nie najlepszy pomysł. Dla porównania – poniższa tabela obrazuje różnice w kolorze patyny między mosiądzem, a brązem:

Metal	Początkowa patyna	Długotrwała patyna
Mosiądz	Żółtobrązowy, brązowy	Ciemny brąz, czasem zielony
Brąz	Ciemny brąz	Zielony, niebieskozielony

Brąz pokrywa się patyną, którą nazywamy “szlachetną” i zachowuje elegancki wygląd przez lata. Dodatkowo brąz jest nieco twardszym metalem i bardziej odpornym na ścieranie czy wandalizm.

Materiały trwałe – najwyższej jakości

Jeśli chcemy, aby tablica była odporna na upływający czas, mamy do dyspozycji również inne medium – np. kamień. W naszych polskich warunkach bardzo powszechny jest konkretny rodzaj kamienia – granit (bardziej trwały niż marmur). Występuje on w różnych wersjach kolorystycznych i charakteryzuje się wysoką odpornością na działanie wszelkich czynników – takich jak warunki atmosferyczne czy uderzenia. Ma on jednak pewne ograniczenia w związku z jego sposobem obróbki. Jeśli chcielibyśmy umieścić na takiej tablicy wizerunek osoby upamiętnianej w formie płaskorzeźby, to z punktu widzenia rzeźbiarza – mogę powiedzieć, że portret nie będzie tak atrakcyjny, niż gdyby został zrealizowany w technice odlewniczej.

To wynika z prostej zasady – w kamieniu mamy możliwość jedynie ujmowania materiału, a rzeźbiąc w glinie możemy zarówno ujmować, jak i dodawać. Tak więc w razie jakiejś pomyłki, nie pogłębiamy problemu, czy nie staramy się “jakoś” wyjść obronną ręką z opresji – tylko po prostu doklejamy fragment i rzeźbimy go jeszcze raz, aż do satysfakcjonującego nas efektu.

Oczywiście kamień ma również sporo zalet, dlatego w niektórych przypadkach warto z niego korzystać wedle jego przeznaczenia. Istnieje możliwość połączenia granitu z innymi materiałami, zachowując tym samym własności plastyczne w przypadku rzeźby oraz własności odporności na działanie czynników zewnętrznych. Można również pokusić się o wykorzystanie jego walorów estetycznych w kontraście dla elementów rzeźbiarskich. Tutaj można zobaczyć jak wygląda taka przykładowa realizacja mojego autorstwa.

Jak najlepiej uhonorować bohatera tablicy upamiętniającej?

Tablica upamiętniająca konkretnego bohatera powinna zawierać kilka istotnych elementów. Najlepszym sposobem uczczenia pamięci o konkretnej osobie jest wykonanie tablicy zawierającej zarówno opis, jak i portret upamiętnianej osoby. Nic tak nie przykuwa uwagi jak twarz, która w formie rzeźby staje się także częścią naszego krajobrazu. Jeśli zestawimy sam blok liter z np. płaskorzeźbą przedstawiającą twarz – wzrok najpierw skieruje się na nią, później dopiero będziemy czytać tekst – jest to udowodnione badaniami. Badania w psychologii percepcji pokazują, że ludzie mają wrodzoną skłonność do identyfikowania twarzy szybciej niż innych elementów wizualnych. Twarze wywołują silniejszą reakcję emocjonalną niż tekst, co sprawia, że mózg automatycznie skupia na nich uwagę. Ludzie są po prostu biologicznie „zaprogramowani” do rozpoznawania twarzy. Dlatego moim zdaniem warto rozważyć zamówienie tablicy portretowej.

Wykonywanie rzeźbionego portretu na tablicy pamiątkowej

Każdy element plastyczny z pewnością poprawi wizualny efekt i odróżni go od zwykłych tablic informacyjnych. Jeśli mamy do czynienia ze zdarzeniem historycznym, którego bohaterem jest konkretna osoba np. żołnierz, artysta, osoba duchowna czy polityk – robimy tablice portretową. Najczęściej wykonujemy ją w pracowni rzeźbiarskiej na podstawie zdobytych różnych materiałów graficznych tj, fotografii, herbów itp, które są w posiadaniu rodziny czy muzeum. Wiadomo, że z punktu widzenia rzeźbiarza – najlepszym wzorcem była by realna twarz, ale to jest możliwe jedynie w wypadku osób żyjących.

Jak wybrać wyjątkowe miejsce na montaż tablicy?

Umiejscowienie tablicy pamiątkowej jest niezwykle ważnym aspektem całego przedsięwzięcia. Nasza decyzja może zaważyć na tym, czy tablicę będą odwiedzać przechodzące w pobliżu osoby, czy też będzie to miejsce słabo uczęszczane czy też wręcz niedostępne.  Wysokość na jakiej montujemy tablicę również ma znaczenie np. dla jej czytelności czy też na możliwość popełnienia jakiegoś aktu wandalizmu. Jeśli upamiętnienie osoby jest dla nas ważne – lepiej przemyśleć każdą możliwość, żeby nie narazić się na ew. negatywne konsekwencje.

Warto skonsultować z rzeźbiarzem swoją wizję na wczesnym etapie inwestycji. Może on podsunąć ciekawe rozwiązania, które pozwolą uniknąć potencjalnych problemów. Czasem potrzebna jest osoba z zewnątrz, żeby popatrzyła na sytuację z dystansu i podpowiedziała jak z jej punktu widzenia można rozwiązać dane zagadnienie.

Indywidualny projekt – kto go powinien wykonać?

Odpowiedź jest bardzo prosta – projekt powinien wykonać ten, kto się na tym najlepiej zna – czyli w tym przypadku rzeźbiarz, który będzie wykonywał tablicę.

Czasem zdarza się, że klient przychodzi z gotowym pomysłem na tablicę – co niestety często odbija się niekorzystnie na finalnym efekcie całej pracy. Warto zauważyć, że rzeźbiarz jest takim samym specjalistą jak każdy inny człowiek rozwijający się w swojej branży. Montaż okna prawdopodobnie mógł by nam wykonać hydraulik, ale jestem pewien, że jest wiele rzeczy, których nie weźmie pod uwagę robiąc to zadanie. Okno zostanie wstawione, ale po miesiącu stwierdzimy, że jednak źle się zamyka, przecieka lub czujemy, że nam wieje przy parapecie.

Taki sam efekt możemy osiągnąć forsując pomysł, który po czasie może okazać się niezbyt twórczy lub nie pasujący do otoczenia, w którym znajduje się tablica. 

Może też być nieprzemyślany pod względem możliwości technologicznych, co ma miejsce często w przypadku projektów wykonanych przez grafików lub architektów. W tych przypadkach niestety często aby sprostać oczekiwaniom projektanta – realizacja tablicy jest o wiele droższa, niż gdyby projektował ją rzeźbiarz.

Całe szczęście większość klientów jest świadoma i dzięki temu mogę proponować rozwiązania zgodne z moim wykształceniem i doświadczeniem.

Od czego zależy termin realizacji tablicy pamiątkowej?

Czas realizacji całego procesu od projektu do wykonania zamówienia, zależy od kilku czynników.  Niektóre są po stronie wykonującego, a niektóre po stronie zamawiającego. Przykładem są np. konsultacje co do samej koncepcji – trzeba wziąć pod uwagę czas na dogranie ewentualnych nieścisłości, zmianę pomysłu itp. I tutaj zarówno jedna jak i druga strona wpływa na przebieg wydarzeń.  Proces tworzenia modelu i odlewu czy dodatkowo np. produkcji elementu granitowego może potrwać w granicach 3-8 tygodni. W zależności od stopnia trudności, rozmiarów, ilości liter czy złożoności całego pomysłu. Trzeba przewidzieć również czas na dostawę tablicy czy montaż na miejscu (przez nas lub lokalnego specjalistę).

Wysyłamy na całą Polskę dlatego staramy się zawsze odpowiednio zabezpieczyć przesyłkę przed uszkodzeniem. Instruujemy również w kwestiach montażu, żeby wszystko przebiegło poprawnie. Ale o tych i innych aspektach dotyczących np. wyceny, ew. gabarytów czy wykonania z różnych materiałów – możemy porozmawiać przez telefon lub poprzez email – jeśli zechcesz podjąć ze mną współpracę. Zapraszam do kontaktu!